Herkes 2006' yı değerlendirecek, 2007 için tahminlerde bulunacak, iyi dileklerini belirtecek, uçacak da uçacak. Ben bu defa o kadar uçuk olmayacağım. Tabiri caizse körün gözüne sokarcasına yazmak istiyorum bu konuda uzun zamandır. Sonunda beklediğim uygun zamanı buldum sanırım. Pazarlama profesyoneli kimdir nedir? Nasıl pazarlama uzmanı olunur? Ne yer ne içer bu pazarlama uzmanları?

2000' li yıllara da geçsek, asırlar da devirsek zaman zaman pazarlama anlamında trendleri yakalamayı başarsak da ne yazık ki hala bu sektör kendisini pazarlama profesyoneli sanan pazarlama özürlülere mahkum bu ülkede. Yaklaşık % 90' ının eğitimini aldığı işi yapmadığı bu ülkede pazarlama profesyoneli olmak daha doğrusu oluvermek (bir anda olunuyor her nasılsa çünkü) devlet memuru olmaktan daha kolay. Devlet memuru olmak için bir sınavda başarılı olmak zorundasınız en azından. Ya pazarlama uzmanı olmak için?

Ne sınava giriliyor, ne eğitimine bakılıyor insanın, ne de birikimine. Bir mühendis olabilirsiniz, bir kimyager, bilişim teknolojileri çalışanı herhangi bir mesleği yapıyor olabilirsiniz. Bir gün canınız sıkılır ve herşeyi bırakıp pazarlama uzmanı oluverirsiniz. O kadar kolaydır ki gömlek değiştirmek için bile daha fazla enerji harcarsınız. Türkiye' de pazarlama sektörüne atılanları birkaç kategoride toparlamak mümkün:
* Bambaşka bir alanda lisans eğitimi alıp üstüne mba ile pazarlamayı avucunun içi gibi öğrendiğini sanan ucundan kıyısından tutan grubu
* MBA yapmadığı halde birikimin teoriden önce geldiği gibi zavallı bir düşünceye sahip kendini avutan grubu
* Yukarıdaki iki gruba da giremeyen eğitimden yoksun, birikimden uzak kalmış ama yine de sektörde bir şekilde tanıdıklarla kendisine yer etmiş, sektördeki adam gibi pazarlama profesyoneli eksiğinden de aldığı destekle orda burda çığırtkanlık yapan cahil grubu
* Satış tarafından gelen, satışı pazarlamadan üstün gören, pazarlamanın altında yıllarca ezilmiş ve bunu kompleks haline getirmiş, ağzı laf yaptığı için birşeyler bildiği düşünülen çok bilmişler grubu
* En acısı hiçbir yeteneği olmadığı halde doğuştan pazarlama uzmanı olduğuna inananlar grubu

Bütün bunların ortak özellikleri vardır. Bu gruplar pazarlama konularında farklı seviyelerde komik açıklamalar yaparak aslında gerçekte ne olduklarını ortaya serdiklerinin farkına bile varmazlar. MBA yapan herşey bildiğini iddia eder, yapmayan birikimin herşeyin üstünde olduğunu söyler. Hiçbirşeyi olmayan daha da çok konuşur. Batma seviyeleri farklı farklı olsa da sonuç aynıdır. Her ağızlarını açtıklarında içinde bulundukları batağa biraz daha çekerler kendilerini...

Reklamı, halkla ilişkileri, dağıtım kanalları yönetimlerini, iletişimi, segmentasyonu, pozisyonlandırmayı birbirine karıştırıp yeni kavramlar üretirler. Genel tanımları ezbere sayar, ancak yorum yapamazlar. (yorum yaptıklarını sanarak eğlendirirler) Pazarlamayı satış sanmakta olanlardan başlayarak, pazarlama iletişiminin reklamdan fuardan ibaret olduğunu düşünenlere kadar uzanan geniş bir yelpazeleri var. Reklam uzmanlarını pazarlama stratejilerinin içine sokmaktan hiç çekinmeyen bu şahıslar, bir tasarım uzmanı edasıyla tasarım işlerine burunlarını sokmaktan da geri kalmazlar. Halkla ilişkilerin gazetelere basın bülteni gönderen şirketler olarak algılamalarının yanısıra dağıtım kanallarında yapılanın ürünü kanala ulaştırmak olduğunu düşünürler. Büyük pazarlamacılara ya çok hayrandırlar ya da teorik bulduklarını gerçek hayatın bambaşka olduğunu diretip dururlar.

Kendimi hiçbir şey sanmıyorum, uzun yoldan gelmedim. Son 2 senesi ağırlıklı pazarlama iletişim politikaları olmak üzere 5 senelik sıkı bir pazarlama eğitimim var. IT dersleri de aldım ciddi şekilde, proje yönetim dersi de, istatistik tutmayı yorumlamayı da bilirim pazar araştırması için neler gerektiğini de... Daha alacağım upuzuuun yolum var.

Çok canım yandı bu eğitim süresi boyunca. Özellikle Viyana sonrası boyun kırığım zamanında okulumun uzamasından ve sağlığımdan çok daha fazla canımı yakan deliler gibi çalıştığım, aylarımı verdiğim pazarlama projemi sunamamış olmaktı. Boyunlukla yattığım aylara değil proje kağıtlarıma bakıp bakıp ağladığım günleri biliyorum. İşte o zamanlarda beni herşeyi bir kenara bırakıp hızlıca iyileşmeye iten tek bir şey vardı: proje hocam. Benim yattığım yerde çıldırmak üzere olduğumu duyup mail atan hocamdan bahsediyorum. Hiç Türkçe bilmediğini sandığımız o katı disiplinli Alman hocamız yazdığı uzunca mailin sonuna şöyle bir cümle eklemişti:

"Aylarca sizi yaptığınız hiçbirşeyi takdir etmeden azarlamamızın, bağırıp çağırmamızın, tüm araştırmalarınızı kendiniz yaptığınız, üstelik nerdeyse dört dörtlük projeler oluşturup hazırladığınız halde projeyi kabul etmememizin tek nedeni vardı: Gerçek hayatta nasıl yöneticilerle çalışacağınızı, asla yılmamanız gerektiğini, her gün daha da hırslanmanızı, sinir yönetimini elinizde tutmanızı ve ne olursa olsun kendi inandığınız yolda gitmeniz gerektiğini öğretmekti bu projenin amacı. Her gün proje sunumlarını, kağıtlarına bakıp ağladığını duyuyorum. Görüyorum ki sen bizim vermek istediklerimizi çoktan sindirmişsin bile. Hırsın, isteğin, verdiğin emekler benim için yeterli. Bugüne kadar sizleri zaman zaman yorarak, kızdırarak, üzerek de olsa bugüne getirdik. Pazarlama bilginiz yıllardır bu sektörde olan, çok şey bildiğini ifade eden pek çok insandan kat kat fazla ve sağlam. Sen pazarlama sektörüne pırıl pırıl bir jr. olarak gireceksin artık. Senden ve projesi geçecek olan diğer tüm arkadaşlarından ricamız bu hırsınızı asla kaybetmeden kendinizi ne olduğu belli olmayan eğitimsiz cahil yöneticilerinize ezdirmemeniz. Projeden geçtin. Yine de sunumunu bizimle paylaşman bizi sevindirecek, boynun tamamen iyileştiğinde elbette... Jr. Pazarlama uzmanımıza sevgiler..."

* Bu yazı oldukça fazla şey anlatıyor anlayana. Son pazarlama uzmanı grubu da ben ve benim gibiler. Kat etmesi gereken uzun yolu olduğu halde, bu sektörde benim diyen çok insana gerektiğinde meydan okumaktan çekinmeyen hırslı, eğitimli, gerçek pazarlama uzmanları...

İşte buna dayanarak ve pazarlama sektöründe öğrenciliğimden beri yer aldığım 4 senede gördüklerim doğrultusunda yeni yılda iş hayatı adına istediğim tek şey: Bu saydığım grupların bu sektörden ellerini ayaklarını çekmeleri... Fazla bir şey istemiyorum sanırım. Herkes işini yapsın!

Reklam ustaları, kozlarınızı reklam mecrasında gösterin. Çekin ellerinizi segmentasyondan, pazarlama planından, stratejisinden. Mühendisler, tasarımcılar, bilişimciler sizlere de ihtiyacımız var. Siz işinizi yapın pazarlama zaten emin ellerde olacak siz kendi işinizi yaptığınızda. Sonra kimse bu ülkede beyin göçü var demesin!!Mühendisse mühendislik yapsın, reklamcıysa reklamla ilgilensin, it uzmanıysa it de göstersin bildiklerini. Çünkü onlar gibiler yüzünden pek çok pırıl pırıl pazarlama eğitimli genç açıkta. Hem sektörü hem de ülke gençliğini köreltmekten artık vazgeçin.